Fransa’da kamu işleri sektöründe iş kazaları 2015-2024 döneminde gerilerken, meslek hastalıkları ve geçici iş göremezlik günleri arttı.
2015-2024 dönemine ilişkin genel tablo
Fransa’da kamu işleri sektörüne ait sinistralite verileri, FNTP’nin 2023-2028 ulusal iş sağlığı iş birliği çerçevesinde ortaklarıyla birlikte işlediği ham veriler üzerinden analiz edildi. Çalışmada DGT, Cnam, INRS ve OPPBTP de yer aldı. Analiz, kamu işleri işletmelerine kendi göstergelerini sektör ve uzmanlık bazında karşılaştırma imkânı vermeyi amaçlıyor.
2026’da yayımlanan çalışmada veriler 2015 ile 2024 arasını kapsıyor. Bu dönemde kamu işleri çalışan sayısı %26 arttı; 2024’te Assurance Maladie sektörde 296 677 çalışan kaydetti. Çalışılan saatler ise %31,5 yükseldi. Buna karşın iş kazalarının toplam sayısı 2015-2024 arasında %17,7 azaldı.
2023 ile 2024 arasında iş kazası sayısı da %4,3 geriledi ve 411 kazalık düşüş kaydedildi. İş kazası sıklık endeksi 2015’te 47,0 iken 2024’te 30,6’ya indi; bu da %35’lik bir düşüş anlamına geliyor.
Kaza sıklığı ve çalışma saatleri bazında düşüş
Çalışmada, iş kazası sıklık oranının da son 9 yılda %37 azaldığı belirtildi. Covid-19 döneminin dışında düşüşün kesintisiz sürdüğü, 2023-2024 döneminde de %3,8’lik bir gerileme olduğu ifade edildi. Böylece çalışılan saat başına düşen kaza sayısında kalıcı bir azalma görülmüş oldu.
Rapora göre 10 yıl önce kamu işleri sektöründeki iş kazası sıklık endeksi birçok faaliyete kıyasla daha yüksekti. Ancak yaşanan düşüş sayesinde bugün bu oran, benzer bazı sektörlerin altına inmiş durumda. Örneğin ticaret ve gıda sanayiinde endeks 2015’te 46,1’den 2024’te 32,5’e gerilerken, ahşap, mobilya, kâğıt-karton, tekstil, giyim, deri ve postiş, taş ve toprak sektörlerini kapsayan alanda 40,7’den 33,3’e düştü.
2024’te kamu işleri kazaları, BTP kapsamındaki iş kazalarının %12,5’ini oluşturdu. Aynı yıl BTP için kaydedilen iş kazası sıklık endeksi 38,1 oldu.
Geçici iş göremezlik ve şiddet göstergeleri
İş kazalarına bağlı geçici iş göremezlik günleri 2023-2024 arasında çok hafif artarak %1,2 yükseldi. Bu artışın öncesinde, 2019-2023 döneminde daha güçlü bir yükseliş yaşanmış ve oran %16 artmıştı. 2024’te kamu işleri sektörüne ait geçici iş göremezlik günleri, BTP genelinde sayılan günlerin %13,8’ini oluşturdu.
Çalışmada, bir yıl içinde kaydedilen geçici iş göremezlik günlerinin bir bölümünün önceki yıllarda meydana gelen kazalardan kaynaklandığına dikkat çekildi. Bu nedenle yüksek gün sayısının, tek başına o yıl daha ağır kazalar yaşandığı anlamına gelmeyebileceği vurgulandı. Örneğin ayak bileği burkulması gibi görece hafif bir kaza da uzun süreli rapora yol açabiliyor.
2015-2019 arasında iş kazalarının ağırlık oranı %24 azalırken, 2021’den bu yana yeniden yükseliş görüldü ve artış %15’e ulaştı. Sanayi sonrası dönemde, iş kaynaklı olsun olmasın, ortalama raporlu kalma sürelerinin uzadığı ve salgın öncesi düzeye dönmediği kaydedildi.
Ölümcül kazalarda dalgalı seyir ve ani rahatsızlıklar
Raporda, işverenin her ölümcül iş kazası için ayrıntılı inceleme yapması ve aynı olayın yeniden yaşanmaması için düzeltici önlemler alması gerektiği hatırlatıldı. FNTP ve ortakları, şantiyelerde işbirliğinden bağımlılıklara ve yüksek sıcaklıklara kadar çeşitli risklere karşı işletmelere kaynaklar sunduklarını belirtiyor.
Ölümcül kazalar bölümünde, 2019’dan itibaren iş yerinde veya iş sırasında meydana gelen ve dış bir neden saptanamayan ölümlerin sistematik olarak iş kazası kabul edildiği aktarıldı. Cour de cassation’ın da bu yaklaşımı düzenli olarak teyit ettiği, bunun 2019 sonrası ölümcül iş kazası sayısındaki artışta etkili olmuş olabileceği belirtildi.
Ortalama olarak 2019’dan bu yana ölümlerin %47’si ani rahatsızlık olarak sınıflandırıldı. 2024’te kaydedilen 23 ölümün 10’u bu kategoride yer aldı. 2015-2024 döneminde yılda ortalama 28 ölüm iş kazası olarak tanındı; son yıllarda sayı sert dalgalandı. 2023 ile 2024 arasında ölümler %44 azalsa da, çalışmada bir taban seviyeye ulaşılmış olabileceği değerlendirmesi yapıldı.
Meslek hastalıklarında artış devam ediyor
2024’te kamu işleri sektörüne ait meslek hastalıkları, BTP kapsamındaki meslek hastalıklarının %17’sini oluşturdu. Çalışmada, işletmelerin hem iş kazalarının hem de meslek hastalıklarının önlenmesinde rol oynadığı vurgulandı. Önleyici tedbirlerin kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları, asbest, işitme kaybı ve silika gibi riskleri azaltabileceği belirtildi.
Verilere göre kamu işleri sektöründe meslek hastalığı sayısı 2016’dan bu yana %17,8 arttı. Covid-19 döneminin ardından eğilim 2024’te yeniden yukarı döndü ve yıllık artış %7,6 oldu. FNTP, özellikle TMS ile silika ve asbestle bağlantılı hastalıklara karşı işletmelere çeşitli kaynaklar sağladığını bildirdi.
FNTP’nin paylaştığı etkileşimli gösterge tabloları ise 2015-2024 arasındaki iş kazası sıklığı, ağırlık oranı, kalıcı iş göremezlik sayısı ve benzeri göstergeleri içeriyor. İkinci tablo, kazaya karışan yaş grupları ve kullanılan ekipmanlar gibi kaza koşullarını da inceliyor; ancak meslek hastalıkları ve işe gidip gelme kazalarını kapsamıyor.



